هەر کاتێک پەڕەی پرۆسێسەرێک دەکەیتەوە، ژمارە وەک 6 کۆر و 12 ترێد دەبینیت و دوودڵ دەبیت: ئایا ژمارەی گەورەتر هەمیشە واتای کارایی باشترە؟ وەڵامەکە ئەوەندە سادە نییە. لەم ڕێنماییەدا بە زمانێکی ڕوون بۆت ڕوون دەکەینەوە کۆر (Cores) چی دەگەیەنێت و ترێد (Threads) چی دەگەیەنێت، و چۆن پەیوەندییان بە بەکارهێنانی ڕاستەقینەی خۆتەوە بدەیت — یاری، مۆنتاژ، یان کاری ئۆفیسی — تاکو پرۆسێسەرێک بکڕیت کە بەڕاستی لەبارت بێت بەبێ ئەوەی پارەی زیادە بدەیت بۆ شتێک کە سوودی لێ وەرناگریت.
کۆر (Core) واتە چی؟
وا دابنێ کە پرۆسێسەر وەک چێشتخانەی خواردنگەیەک وایە، و هەر کۆرێک چێشتلێنەرێکی سەربەخۆیە کە بە تەنها دەتوانێت ڕەچەتەیەکی تەواو ئامادە بکات. ئەگەر یەک چێشتلێنەرت هەبێت، داواکارییەکان دەبنە ڕیزێکی درێژ. ئەگەر شەش چێشتلێنەرت هەبێت، شەش داواکاری لە هەمان کاتدا دەڕۆن. ڕۆڵی کۆرەکان بە تەواوی ئەمەیە: هەر کۆرێک بەڕاستی ئەرکێکی جیاواز جێبەجێ دەکات، بۆیە زیادبوونی ژمارەیان سوودت پێدەگەیەنێت کاتێک لە هەمان ساتدا لەسەر زیاتر لە شتێک کار دەکەیت، یان کاتێک خودی پرۆگرامەکە بزانێت کارەکەی دابەش بکات.
ئەی ترێد (Threads) چییە؟
ترێد کۆرێکی ڕاستەقینە نییە، بەڵکو ڕیزێکی کاری زیادەیە لەناو یەک کۆردا. تەکنەلۆژیاکە لای Intel ناوی Hyper-Threading ـە و لای AMD ناوی SMT ـە، بیرۆکەکەشی ئەوەیە کە کۆرەکە دوو ئەرک وەردەگرێت و ئەو ساتە مردووانەی نێوانیان بەکاردەهێنێت لەبری ئەوەی بێکار بمێنێتەوە و چاوەڕێی داتا بکات. ئەنجامەکە: کۆرەکە کاراتر دەبێت، بەڵام نابێتە دوو کۆر. زیادبوونی ڕاستەقینەی کارایی لە سنووری چارەکێک یان کەمترە، نەک دووقات.
واتە بە کورتی: کۆرەکان ژمارەی چێشتلێنەرەکانن، و ترێدەکان ڕێکخستنێکی زیرەکتری داواکارییەکانن لەسەر هەمان چێشتلێنەر.
کۆری زیاتر… یان خێرایی بەرزتر؟
ئەمە گرنگترین خاڵە کە زۆربەی کڕیاران لەبیری دەکەن، چونکە هەموو پرۆگرامەکان نازانن سوود لە کۆری زۆر وەربگرن:
- یارییەکان: زۆربەیان زیاتر پشت بە هێزی یەک کۆر و خێرایی و کاش دەبەستن نەک بە ژمارەی کۆرەکان. پرۆسێسەرێک بە کۆری کەمتر و خێرایی بەرزتر لەوانەیە فرەیمی زیاترت بداتێ لە پرۆسێسەرێک بە کۆری زۆر و خێرایی کەمتر.
- مۆنتاژ و ڕێندەر و پەستاندنی فایل: ئەمانە عاشقی کۆر و ترێدن، و هەر کۆرێکی زیادە بەڕاستی کاتی ئێکسپۆرت کەم دەکاتەوە.
- کاری ئۆفیسی و خوێندن: دوای سنوورێکی دیاریکراو هیچ جیاوازییەک هەست پێناکەیت کاتێک Word و وێبگەڕ و پرۆگرامی ژمێریاری دەکەیتەوە.
- بڵاوکردنەوەی ڕاستەوخۆ و فرەئەرکی: لێرەدا کۆر و ترێدی زیادە سوودت پێدەگەیەنن، چونکە یارییەکە و پرۆگرامی بڵاوکردنەوە هەمان پرۆسێسەر بەکاردەهێنن.
بەڕاستی چەند کۆرت پێویستە؟
| بەکارهێنان | ڕێنمایی کردەیی |
|---|---|
| خوێندن و ئۆفیس و ئینتەرنێت | پۆلی ئابووری بەشت دەکات و زیاتریش |
| یاری بە پلەی یەکەم | جەخت لەسەر هێزی یەک کۆر و کاش بکە |
| یاری و بڵاوکردنەوە و مۆنتاژی سووک | پۆلی ناوەند یان بەرزتر بە کۆری زیاتر |
| ڕێندەر و مۆنتاژی پیشەیی ڕۆژانە | بەرزترین پۆل کە بودجەکەت هەڵیدەگرێت |
هەڵبژاردەی کردەیی کە ئێستا بەردەستن
ئەگەر بودجەکەت سنووردارە و یەکەم ئامێرت بۆ یاری سووک و کاری ڕۆژانە دروست دەکەیت، AMD Ryzen 5 8400F بە نرخێک کە لە 170,000 دیناری عێراقییەوە دەست پێدەکات خاڵێکی دەستپێکی نایابە. ئاگاداری پیتی F بە کۆتایی ناوەکەوە بە: واتە بەبێ کارتی وێنەی تێکەڵکراو، بۆیە دەبێت کارتێکی وێنەی جیاواز لە بودجەکەتدا حیساب بکەیت.
ئەگەر مەیلت بۆ لای Intel بێت لە هەمان پۆلی نزیکدا، Intel Core i5-14400F بە نزیکەی 266,000 دینار یەکێکە لە هاوسەنگترین هەڵبژاردەکان بۆ ئامێرێکی یاری ناوەند: کارایی جێگیر، گەرمییەکی ئاسوودە، و نرخێکی لۆژیکی.
بەڵام ئەگەر ئامانجی یەکەمت یارییە و بەرزترین فرەیمی گونجاوت دەوێت، AMD Ryzen 7 7800X3D بە نزیکەی 444,000 دینار ئەو ناوەیە کە لە هەموو گفتوگۆکانی گەیمینگدا دووبارە دەبێتەوە. زنجیرەی X3D ی AMD لەسەر کاشی زیادە بنیات نراوە، و کاشی گەورە زیاتر سوود بە یارییەکان دەگەیەنێت لەوەی تەنها ژمارەی کۆرەکان زیاد بکەیت.
بۆ ئەو کەسانەش کە یاری و مۆنتاژ و بڵاوکردنەوە لە هەمان ئامێردا کۆدەکەنەوە، Intel Core i7-14700K بە نزیکەی 602,000 دینار دەتباتە پۆلێکی بەرزتر بە کۆری زیاتر. پیتی K واتە کراوەیە بۆ ئۆڤەرکلۆک (Overclock)، بەڵام پێویستی بە بۆردێکی گونجاو و ساردکەرەوەیەکی بەهێزە.
ئەگەر کارەکەت ڕێندەر و ئێکسپۆرتی ڤیدیۆ و کۆمپایلی ڕۆژانەیە، پۆلی بەرزتر وەک AMD Ryzen 9 9950X بە نزیکەی 792,000 دینار مانگانە چەندین کاتژمێر کارت بۆ کورت دەکاتەوە. ئەمە پرۆسێسەری وۆرکستەیشنە، و هەرگیز پێویست نییە بۆ یاریکەرێکی ئاسایی.
خاڵێک کە لەبیری دەکەن: Tray یان BOX؟
لە ناوی پرۆسێسەرەکاندا وشەی Tray یان BOX دەبینیت. وەشانی BOX بە قوتووی کۆمپانیاکەوە دێت و زۆرجار ساردکەرەوە ئەسڵییەکەشی لەگەڵدایە، بەڵام وەشانی Tray بەبێ قوتوو و بەبێ ساردکەرەوە دێت، بۆیە نرخەکەی کەمترە. ئەگەر Tray هەڵبژێریت، لە سەرەتاوە نرخی ساردکەرەوەیەکی جیاواز حیساب بکە تاکو سەرسام نەبیت.
پێش ئەوەی بکڕیت، لەمانە دڵنیا بە
- سۆکێت و بۆردی سەرەکی: پرۆسێسەری AM5 ناچێتە بۆردی AM4 ـەوە، و پرۆسێسەرە نوێیەکانی Intel پێویستیان بە بۆردێکی هەمان نەوەیە.
- جۆری ڕام: هەندێک پلاتفۆرم DDR4 ـن و هەندێکیان DDR5، و ناتوانیت ڕامی کۆن بۆ هەر بۆردێک بگوێزیتەوە.
- ساردکردنەوە و کارەبا: هەرچەندە کۆر و خێرایی زیاتر بێت، گەرمی و بەکارهێنانی وزەش زیاتر دەبێت، و پێویستت بە پاوەرێکی باشە.
- هاوسەنگی: پرۆسێسەرێکی زۆر گران لەگەڵ کارتی وێنەی لاواز مەکڕە، چونکە ئەنجامەکە لە یارییەکاندا نائومێدکەر دەبێت.
لە جوە سووق گەیاندن هەموو پارێزگاکانی عێراق دەگرێتەوە، پارەدان لە کاتی وەرگرتنە، و دەتوانیت بەرهەمەکە لەبەردەم نوێنەردا بپشکنیت پێش ئەوەی پارە بدەیت. ئەو نرخانەی لێرەدا باسکراون تەنها بۆ ڕێنماییە، و نرخی کۆتایی هەمیشە لەسەر پەڕەی بەرهەمەکە نوێ کراوەتەوە.
پرسیارە باوەکان
ئایا ژمارەی زیاتری کۆر واتای کارایی باشتر لە یارییەکاندا؟
هەمیشە نا. زۆربەی یارییەکان زیاتر لە هێزی یەک کۆر و کاش سوود وەردەگرن نەک لە ژمارەکە. دوای سنوورێکی دیاریکراو کۆرە زیادەکان لە کاتی یاریکردندا بەتاڵ دەمێننەوە.
جیاوازی نێوان 6 کۆر و 12 ترێد، لەگەڵ 12 کۆری ڕاستەقینە چییە؟
12 کۆر بە جیاوازییەکی زۆر بەهێزترە. ترێدەکان باشتر سوود لە کۆری بەردەست وەردەگرن، بەڵام جێگەی کۆری فیزیکی زیادە ناگرنەوە.
چۆن بزانم ئامێرەکەم چەند کۆری هەیە؟
بە داگرتنی Ctrl+Shift+Esc بەڕێوەبەری ئەرکەکان بکەرەوە، پاشان تابی Performance و پرۆسێسەر هەڵبژێرە، ژمارەی کۆرەکان و ژمارەی پرۆسێسەرە لۆژیکییەکان دەبینیت کە هەمان ترێدەکانن.
دەتوانم پرۆسێسەرەکە بپشکنم پێش ئەوەی پارە بدەم؟
بەڵێ. دەتوانیت لە بەرهەمەکە و ساغی پارچەکە و قوتووەکە دڵنیا بیت پێش ئەوەی پارەکە بدەیتە نوێنەرەکە، و ئەمە لە هەموو پارێزگاکاندا بەردەستە لەگەڵ پارەدان لە کاتی وەرگرتن.
ئایا پرۆسێسەری گران جێگەی کارتی وێنەی لاواز دەگرێتەوە؟
نەخێر. لە یارییەکاندا کارتی وێنە پاڵەوانەکەیە و پرۆسێسەر یاریدەدەرێتی. بە زیرەکی بودجەکەت دابەش بکە لەبری ئەوەی هەمووی لەسەر یەک پارچە خەرج بکەیت.
